หน้าแรก > Uncategorized > การเสนอกฎหมายโดยประชาชน

การเสนอกฎหมายโดยประชาชน

 ปรุฬห์ รุจนธำรงค์

วันที่ 19 เมษายน พ.ศ.2556

 

ขอบเขตการเสนอกฎหมายโดยประชาชน

          รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 163 อนุญาตให้เสนอร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ

          – หมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย (ความเสมอภาค สิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคล สิทธิในกระบวนการยุติธรรม สิทธิในทรัพย์สิน สิทธิและเสรีภาพในการประกอบอาชีพ เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของบุคคลและสื่อมวลชน สิทธิและเสรีภาพในการศึกษา สิทธิในการได้รับบริการสาธารณสุขและสวัสดิการจากรัฐ สิทธิในข้อมูลข่าวสารและการร้องเรียน เสรีภาพในการชุมนุมและการสมาคม สิทธิชุมชน สิทธิพิทักษ์รัฐธรรมนูญ)

          – หมวด 5 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ (นโยบายที่คณะรัฐมนตรีแถลงต่อรัฐสภา แนวนโยบายด้านความมั่นคงของรัฐ แนวนโยบายด้านการบริหารราชการแผ่นดิน แนวนโยบายด้านศาสนา สังคม การสาธารณสุข การศึกษา และวัฒนธรรม แนวนโยบายด้านกฎหมายและการยุติธรรม แนวนโยบายด้านการต่างประเทศ แนวนโยบายด้านเศรษฐกิจ แนวนโยบายด้านที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม แนวนโยบายด้านวิทยาศาสตร์ ทรัพย์สินทางปัญญา และพลังงาน แนวนโยบายด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน)

 

สถานการณ์ของกฎหมายที่เสนอโดยภาคประชาชน

          กฎหมายที่เสนอโดยภาคประชาชนมีทั้งร่างพระราชบัญญัติและร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งมีสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง ดังต่อไปนี้

          1. ประธานสภาผู้แทนราษฎรเห็นว่าหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ไม่เป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ

          2. อยู่ระหว่างการดำเนินการของเจ้าหน้าที่

          3. จำนวนรายชื่อไม่ครบ

          4. นายกรัฐมนตรีอยู่ระหว่างพิจารณาให้คำรับรอง

          5. นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรอง

          6. ไม่สามารถบรรจุระเบียบวาระการประชุม

          7. บรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎรแล้ว เพื่อรอการพิจารณาในวาระที่ 1

          8. รัฐสภาไม่รับหลักการ

          9. ค้างการพิจารณาในรัฐสภาหรือเริ่มพิจารณาแล้วแต่ยังดำเนินการไม่แล้วเสร็จ

          1๐. สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงหรือมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร

          11. สิ้นสุดไปเนื่องจากมีการประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญ

          12. ประกาศใช้บังคับเป็นกฎหมาย

 

1. ประธานสภาผู้แทนราษฎรเห็นว่าหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ไม่เป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ

          ประธานสภาผู้แทนราษฎรทำการตรวจสอบร่างพระราชบัญญัติ ซึ่งปัจจุบันเป็นไปตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2551 ข้อ 1๐9 ประกอบ 1๐3 กรณีเป็นร่างพระราชบัญญัติที่เสนอโดยประชาชน ต้องมีหลักการเป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ หากไม่ได้มีหลักการตามนี้ ถือว่ามีข้อบกพร่อง ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรแจ้งผู้เสนอทราบภายใน 7 วันนับแต่วันได้รับ

          (1) ร่างพระราชบัญญัติเงินเดือนข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. ….(เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐)

          (2) ร่างพระราชบัญญัติการจัดทำหนังสือสัญญาระหว่างประเทศ พ.ศ. …. (นายจักรชัย โฉมทองดี กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,378 คน เป็นผู้เสนอ) ประธานสภาผู้แทนราษฎรเห็นว่าร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีหลักการไม่เป็นไปตามที่กำหนดไว้ใน หมวด 3 ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย หรือหมวด 5 ว่าด้วยแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ จึงไม่รับไว้พิจารณาด้วยอำนาจตามรัฐธรรมนูญมาตรา 163 ให้ผู้เสนอกฎหมายไปจัดทำร่างใหม่และรวบรวมรายชื่อใหม่[1] จึงได้นำเรื่องขึ้นสู่การพิจารณาของศาลปกครองกลาง กรณีประธานสภาผู้แทนราษฎรมีคำสั่งไม่รับร่างพระราชบัญญัตินี้ ต่อมาวันที่ 3๐ ตุลาคม 2555 ศาลปกครองกลางได้อ่านคำพิพากษาซึ่งมีใจความโดยสรุปว่า ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวมีรายละเอียดเกี่ยวกับการกำหนดขั้นตอนและวิธีการจัดทำหนังสือสัญญาที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจหรือสังคมประเทศอย่างกว้างขวางหรือมีผลผูกพันด้านการค้าหรือการลงทุนอย่างมีนัยสำคัญ รวมทั้งการแก้ไขเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากการปฏิบัติตามหนังสือสัญญาดังกล่าว ซึ่งในเรื่องนี้รัฐธรรมนูญ ได้บัญญัติไว้ในหมวด 9 คณะรัฐมนตรี โดยมาตรา 19๐ วรรคห้า ประกอบกับบทเฉพาะกาลมาตรา 3๐3(3) ที่บัญญัติให้คณะรัฐมนตรีมีหน้าที่จัดทำกฎหมายว่าด้วยการกำหนดขั้นตอนและวิธีการจัดทำหนังสือสัญญาระหว่างประเทศ จึงเป็นกรณีที่รัฐธรรมนูญบัญญัติให้คณะรัฐมนตรีจัดทำกฎหมายในเรื่องดังกล่าวไว้เป็นการเฉพาะแล้ว กรณีผู้ฟ้องคดี (ประชาชน) จึงไม่อาจเสนอร่างพระราชบัญญัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในหมวด 3 สิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย หรือหมวด 5 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐให้รัฐสภาพิจารณาได้ คำสั่งปฏิเสธร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว และศาลได้พิพากษายกฟ้อง[2]

          (3) ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. นายชาญวิทย์ เกษตรศิริ กับประชาชน จำนวน 3๐,383 คน เป็นผู้เสนอ วันที่ 11 ตุลาคม 55 นายสมศักดิ์ เกียรติสุรนนท์ ประธานสภาผู้แทนราษฎรสั่งจำหน่ายเรื่อง เพราะเห็นว่าร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีหลักการไม่เป็นไปตามที่กำหนดไว้ใน หมวด 3 ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย หรือหมวด 5 ว่าด้วยแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ ประชาชนจึงไม่มีสิทธิเสนอ ผู้เสนอจึงทำหนังสือคัดค้านคำสั่งไม่รับร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา ยื่นอุทธรณ์ต่อประธานรัฐสภาอย่างเป็นทางการ ลงวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2556 เพื่อให้ประธานรัฐสภาทบทวนคำสั่งแล้ววินิจฉัยใหม่[3]

 

2. อยู่ระหว่างการดำเนินการของเจ้าหน้าที่

          ร่างพระราชบัญญัติในขั้นตอนนี้ เป็นส่วนที่ไม่สามารถยืนยันสถานะได้อย่างแน่ชัด อาจอยู่ในขั้นตอนการตรวจสอบรายชื่อ การปิดประกาศเพื่อตรวจสอบรายชื่อ การดำเนินการเพิ่มเติม หรืออื่น ๆ ซึ่งมีรายการดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติโคนมและผลิตภัณฑ์นม พ.ศ. …. (นายสมชาย ดำทะมิส กับประชาชน จำนวน 1๐,719 คน เป็นผู้เสนอ) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 19 มิถุนายน พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (2) ร่างพระราชบัญญัติการจัดบริการสาธารณะด้านสาธารณสุข พ.ศ… (พญ.อรพรรณ์ เมธาดิลกกุล กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเป็นผู้เสนอ) ข่าวแจ้งว่ามีจำนวน 11๐,211 คน แต่ตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อกฎหมายแล้วมีจำนวนไม่ถึง 1๐,๐๐๐ คน อยู่ระหว่างการแจ้งให้ผู้แทนการเสนอกฎหมายรวบรวมรายชื่อเพิ่มเติมให้ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน 2556)

          (3) ร่าง พ.ร.บ.ยกเลิกกฎหมายเกี่ยวกับการบริการสาธารณะด้านสาธารณสุข และที่เกี่ยวข้องบางฉบับที่ไม่เหมาะสมกับการบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. …. (พญ.อรพรรณ์ เมธาดิลกกุล กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเป็นผู้เสนอ) ข่าวแจ้งว่ามีจำนวน 111,419 คน[4] แต่ตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อกฎหมายแล้วมีจำนวนไม่ถึง 1๐,๐๐๐ คน อยู่ระหว่างการแจ้งให้ผู้แทนการเสนอกฎหมายรวบรวมรายชื่อเพิ่มเติมให้ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน 2556)

          (4) ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการส่วนท้องถิ่น พ.ศ. …. นายพิพัฒน์ วรสิทธิดำรง กับประชาชน จำนวน 1๐,681 คน เป็นผู้เสนอ อยู่ระหว่างแจ้งประธานรัฐสภาทราบจำนวนผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมายที่ถูกต้อง ภายหลังการปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน 2556)

          (5) ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการสาธารณสุขและบุคลากรสาธารณสุข พ.ศ. …. นายธงชัย ซึงถาวร มีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมายไม่ครบหนึ่งหมื่นคน อยู่ระหว่างแจ้งประธานรัฐสภาทราบจำนวนผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมายที่ถูกต้อง ภายหลังการปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน 2556)

          (6) ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่..) พ.ศ. … (นายชาญ คำภิระแปง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) เดิมประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง) ต่อมาได้รวบรวมรายชื่อเสนอใหม่เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (7) ร่างพระราชบัญญัติเงินเดือน เงินวิทยฐานะและเงินประจำตำแหน่งข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่..) พ.ศ. …. (นายชาญ คำภิระแปง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) เดิมประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง) ต่อมาได้รวบรวมรายชื่อเสนอใหม่เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย เมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ.2556 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (8) ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมโอกาสและความเสมอภาคระหว่างเพศ พ.ศ. …. (นางสาวอุษา เลิศศรีสันทัด กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 14,944 คน เป็นผู้เสนอ) อยู่ระหว่างการรวบรวมคำร้องคัดค้านภายหลังการปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย  (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (9) ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. …. (นายสามะแอ เจะมูดอ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 1๐, 28๐ คน เป็นผู้เสนอ) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 2 พฤศจิกายน พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการรวบรวมคำร้องคัดค้านภายหลังการปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย  (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (1๐) ร่างพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (นายสัมพันธ์ คมฤทธิ์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 13 พฤศจิกายน พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (11) ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (นายมนัส โกศล กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 1๐,14๐ คน เป็นผู้เสนอ) เสนอต่อประธานสภา 27 ธันวาคม พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย เป็นเวลา 2๐ วัน ระหว่างวันที่ 4-23 เมษายน พ.ศ.2556  (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (12) ร่างพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. …. (นายนิคม บุญวิเศษ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 12,351 คน เป็นผู้เสนอ) อยู่ระหว่างปิดประกาศบัญชีรายชื่อผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย เป็นเวลา 2๐ วัน ระหว่างวันที่ 1๐-29 เมษายน พ.ศ.2556  (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (13) ร่างพระราชบัญญัติวิทยุคมนาคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (ศาสตราจารย์รัตนา ศิริพานิช กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 18,25๐ คน เป็นผู้เสนอ)  อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

 

3. จำนวนรายชื่อไม่ครบ

          3.1 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐

          ในอดีตต้องการจำนวนผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย 5๐,๐๐๐ คน เมื่อตรวจสอบรายชื่อแล้ว มีร่างพระราชบัญญัติไม่ผ่านเกณฑ์ ดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งสถาบันคุ้มครองสุขภาพ ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อมในสถานประกอบการ พ.ศ. ….

          (2) ร่างพระราชบัญญัติสภาเกษตรกรแห่งชาติ พ.ศ. ….

          (3) ร่างพระราชบัญญัติกองทุนหมู่บ้านแห่งชาติ พ.ศ. ….

          (4) ร่างพระราชบัญญัติธนาคารหมู่บ้าน พ.ศ. ….

          (5) ร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดบึงกาฬ พ.ศ. ….

(6) ร่างพระราชบัญญัติจดแจ้งการผลิตและจำหน่ายเหล้าพื้นบ้านฉบับประชาชน พ.ศ. ….

          (7) ร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดชุมแพ พ.ศ. ….

 

          3.2 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐

          รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ กำหนดให้มีผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย สำหรับร่างพระราชบัญญัติ จำนวน 1๐,๐๐๐ คน สำหรับร่างรัฐธรรมนูญ จำนวน 5๐,๐๐๐ คน มีร่างกฎหมายที่ไม่ผ่านเกณฑ์ ดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. …. (นายเกียรติยศ โรเยอร์ โลหนันทน์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1,631 คน เป็นผู้เสนอ) (เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐) สั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 2๐ เมษายน พ.ศ.2554

          (2) ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ..) พุทธศักราช …. (นายเยี่ยมยอด ศรีมันตะ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) ประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 3๐ มีนาคม พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 5๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง)

          (3) ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ..) พุทธศักราช …. (นายนิรันดร์ ด่านไพบูลย์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) ประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 5๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง)

          (4) ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่..) พ.ศ. … (นายชาญ คำภิระแปง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) ประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง) ต่อมาได้รวบรวมรายชื่อเสนอใหม่เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (5) ร่างพระราชบัญญัติเงินเดือน เงินวิทยฐานะและเงินประจำตำแหน่งข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่..) พ.ศ. …. (นายชาญ คำภิระแปง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) ประธานรัฐสภาสั่งจำหน่ายเรื่อง เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ.2555 (เนื่องจากเข้าชื่อเสนอกฎหมายเพิ่มเติมไม่ครบ 1๐,๐๐๐ คน ภายใน 3๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้ง) ต่อมาได้รวบรวมรายชื่อเสนอใหม่เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ.2555 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย เมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ.2556 อยู่ระหว่างการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย (ข้อมูลล่าสุด 1 เมษายน พ.ศ.2556)

 

          ข้อสังเกต จำนวนรายชื่อไม่ครบ อาจเกิดขึ้นจาก

(๑)    ส่งจำนวนผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมายมาไม่ครบ หรือหารายชื่อมาเพิ่มเติมไม่ครบภายในระยะเวลาที่กำหนด

(๒)    ไม่ใช่ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

                   (2.1) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ มาตรา 99 กำหนดบุคคลผู้มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ เป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้ง คือ

                             (2.1.1) มีสัญชาติไทย แต่บุคคลผู้มีสัญชาติไทยโดยการแปลงสัญชาติ ต้องได้สัญชาติไทยมาแล้วไม่น้อยกว่าห้าปี

                             (2.1.2) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ในวันที่ 1 มกราคมของปีที่มีการเลือกตั้ง และ

                             (2.1.3) มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งมาแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับถึงวันเลือกตั้ง

                             ผู้มีสิทธิเลือกตั้งซึ่งอยู่นอกเขตเลือกตั้งที่ตนมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน หรือมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งเป็นเวลาน้อยกว่าเก้าสิบวันนับถึงวันเลือกตั้ง หรือมีถิ่นที่อยู่นอกราชอาณาจักรย่อมมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้ง ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา

                   (2.2) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ มาตรา 1๐๐  กำหนดบุคคลผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้ในวันเลือกตั้ง เป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้ง

                             (2.2.1) เป็นภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช

                             (2.2.2) อยู่ในระหว่างถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง

                             (2.2.3) ต้องคุมขังอยู่โดยหมายของศาลหรือโดยคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย

                             (2.2.4) วิกลจริต หรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ

(๓)    พบรายชื่อซ้ำซ้อน

(๔)    แนบเอกสารประกอบการเข้าชื่อเสนอกฎหมายไม่ครบ เช่น ขาดสำเนาทะเบียนบ้าน

(๕)    ประชาชนที่เข้าชื่อเสนอกฎหมายคัดค้านรายชื่อในภายหลัง (ถอนรายชื่อออกจากการเป็นผู้เสนอกฎหมาย)

 

          หมายเหตุ การไม่ไปเลือกตั้งในครั้งที่ผ่านมา ไม่เป็นเหตุให้ถูกตัดสิทธิในการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย เพราะกรณีที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งผู้ใดไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้งและมิได้แจ้งเหตุที่ไม่อาจไปใช้สิทธิเลือกตั้ง หรือแจ้งเหตุที่ไม่อาจไปใช้สิทธิเลือกตั้งแล้ว แต่เหตุนั้นมิใช่เหตุอันสมควร หรือเป็นผู้ที่มีรายชื่อในประกาศรายชื่อผู้ไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้งและมิได้แจ้งเหตุ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 255๐ ให้ถือว่าผู้นั้นเสียสิทธิดังต่อไปนี้

          (1) สิทธิยื่นคำร้องคัดค้านการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา

          (2) สิทธิสมัครรับเลือกตั้งและสิทธิได้รับการเสนอชื่อเข้ารับการสรรหาเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น

          (3) สิทธิสมัครรับเลือกเป็นกำนันและผู้ใหญ่บ้านตามกฎหมายว่าด้วยลักษณะปกครองท้องที่

 

4. นายกรัฐมนตรีอยู่ระหว่างพิจารณาให้คำรับรอง

          ประธานสภาผู้แทนราษฎรทำการตรวจสอบร่างพระราชบัญญัติตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2551 ข้อ 1๐9 ประกอบ 1๐3 หากประธานสภาผู้แทนราษฎรเห็นว่าเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ประธานสภาผู้แทนราษฎรจะให้ผู้เสนอกฎหมายคัดค้านภายใน 7 วัน นับแต่วันส่งคำแจ้ง ถ้าไม่คัดค้านถือว่ายอมรับว่าเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2551 ข้อ 111 วรรคแรก จากนั้นประธานสภาผู้แทนราษฎรจะส่งร่างพระราชบัญญัติให้นายกรัฐมนตรีพิจารณารับรองตามธรรมนูญ มาตรา 142 วรรคสอง แต่การพิจารณารับรองของนายกรัฐมนตรีไม่มีกำหนดระยะเวลาว่าจะต้องพิจารณาภายในเวลาเท่าใด  เพียงแต่หากไม่พิจารณาให้คำรับรองภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับ ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรแจ้งเหตุขัดข้องให้ผู้เสนอทราบ ตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2551 ข้อ 111 วรรคสอง

 

          ร่างพระราชบัญญัติที่อยู่ในขั้นตอนนี้ มีดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติสมุนไพรแห่งชาติ พ.ศ. …. (นายอร่าม อามระดิษ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 11,172 คน เป็นผู้เสนอ) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 7 กันยายน พ.ศ.2554

          (2) ร่างพระราชบัญญัติยา พ.ศ. …. (ผู้ช่วยศาสตราจารย์นิยดา เกียรติยิ่งอังศุลี กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 1๐,254 คน เป็นผู้เสนอ) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 19 มกราคม พ.ศ.2555

          (3) ร่างพระราชบัญญัติองค์กรอิสระด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ พ.ศ. …. (นางสุนทรี เซ่งกิ่ง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2555

          (4) ร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดบัวใหญ่ พ.ศ. …. (นายอรุณ อัครปรีดี กับประชาชน จำนวน 2๐,582 คน เป็นผู้เสนอ)  วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 17 กรกฎาคม พ.ศ.2555

          (5) ร่างพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. …. นายชาลี ลอยสูง กับประชาชน จำนวน 12,567 คน เป็นผู้เสนอ วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 22 สิงหาคม พ.ศ.2555

          (6) ร่างพระราชบัญญัติข้าวชาวนาไทย พ.ศ. …. (นายภาณุพงศ์ ภัทรคนงาม กับประชาชน จำนวน 12,319 คน เป็นผู้เสนอ) วันที่เสนอต่อประธานรัฐสภา 2๐ มิถุนายน พ.ศ.2555

 

          ข้อสังเกต ร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ไม่กำหนดระยะเวลาว่านายกรัฐมนตรีจะต้องตัดสินใจภายในระยะเวลาเท่าใด หากไม่รับรองแล้วในครั้งแรก สามารถเปลี่ยนใจรับรองในภายหลังได้หรือไม่ เนื่องจากรัฐธรรมนูญไม่ได้ระบุว่าหากนายกรัฐมนตรีไม่รับรองแล้วให้ร่างพระราชบัญญัติเป็นอันตกไป เพียงแต่ระบุในมาตรา 142 เพียงว่า  “ร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินจะเสนอได้ก็ต่อเมื่อมีคำรับรองของนายกรัฐมนตรี”

 

5. นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรอง

          กรณีเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ซึ่งจะมีผลผูกพันต่อการใช้งบประมาณของรัฐบาล ดังนั้น นายกรัฐมนตรีจึงอาจมีพิจารณาไม่ให้คำรับรองร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินได้ ซึ่งมีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ ดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติสถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. …. (นายสมศักดิ์ ไพศาลสัจธรรม กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 13,7๐2 คน เป็นผู้เสนอ) นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรองเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ.2554

          (2) ร่างพระราชบัญญัติหลักประกันชราภาพแห่งชาติ พ.ศ. …. (นางสาวสุรีรัตน์ ตรีมรรคา กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 19,819 คน เป็นผู้เสนอ) นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรอง เมื่อวันที่

26 เมษายน พ.ศ.2554

          (3) ร่างพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (นายสวง ทัพกฤษณ์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,๐28 คน เป็นผู้เสนอ) นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรอง เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ.2554

          (4) ร่างพระราชบัญญัติกองทุนสินไหมทดแทนผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ….(นางสาวกชนุช แสงแถลง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,446 คน เป็นผู้เสนอ) นายกรัฐมนตรีพิจารณาไม่ให้คำรับรอง เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ.2554

 

6. ไม่สามารถบรรจุระเบียบวาระการประชุม

          ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ..) พุทธศักราช …. (นางธิดา ถาวรเศรษฐ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) ไม่สามารถบรรจุระเบียบวาระการประชุมร่วมกันของรัฐสภาได้ เพราะมีหลักการทำนองเดียวกันกับ ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ซึ่งเสนอโดย 1. นายสุนัย จุลพงศธร กับคณะ 2. นายภราดร ปริศนานันทกุล กับคณะ และ 3.คณะรัฐมนตรี ที่รัฐสภารับหลักการและตั้งคณะกรรมาธิการเพื่อพิจารณาแล้ว

 

          ข้อสังเกต เหตุผลนี้เป็นเหตุผลที่แปลกมาก ไม่ใช่ประเด็นที่ปรากฏในรัฐธรรมนูญ การระบุว่ามีหลักการเดียวกับกฎหมายฉบับอื่น แต่ในรายละเอียดอาจมีการแตกต่างกันได้ สะท้อนให้เห็นว่าแม้แต่กฎหมายอื่นที่เสนอโดยภาคประชาชน หากมีหลักการเดียวกับกฎหมายเดียวกับที่มีผู้เสนอมาและอยู่ในระเบียบวาระการประชุมแล้ว ประธานรัฐสภาก็อาจไม่รับให้บรรจุในระเบียบวาระการประชุมได้

 

7. บรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎรแล้ว เพื่อรอการพิจารณาในวาระที่ 1

          ประธานสภาผู้แทนราษฎรอนุญาตให้บรรจุร่างพระราชบัญญัติในระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเรียบร้อยแล้ว เพื่อรอการพิจารณาในวาระที่ 1 ซึ่งเป็นวาระที่รับรองหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (นาง วิจิตรานนท์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 4๐,542 คน เป็นผู้เสนอ) ประธานสภาผู้แทนราษฎรอนุญาตบรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 1 ครั้งที่ 1 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันพุธที่ 21 ธันวาคม 2554 เป็นเรื่องด่วนรอการพิจารณาในวาระที่ 1

          (2) ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้เสียหายจากการรับบริการสาธารณสุข พ.ศ. …. (นางสาวสารี  อ๋องสมหวัง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,631 คน เป็นผู้เสนอ)  ประธานสภาผู้แทนราษฎรอนุญาตบรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 1 ครั้งที่ 1 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันพุธที่ 21 ธันวาคม พ.ศ.2554 เป็นเรื่องด่วนรอการพิจารณาในวาระที่ 1

          (3) ร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดฝาง พ.ศ. …. (นายบดินทร์  กินาวงศ์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,753 คน เป็นผู้เสนอ) ประธานสภาผู้แทนราษฎรอนุญาตบรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 1 ครั้งที่ 1 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันพุธที่ 21 ธันวาคม 2554 เป็นเรื่องด่วนรอการพิจารณาในวาระที่ 1

          (4) ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ได้รับผลกระทบจากระบบบริการสาธารณสุข พ.ศ. …. (พญ.อรพรรณ์ เมธาดิลกกุล กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,994 คน เป็นผู้เสนอ) ประธานสภาผู้แทนราษฎรอนุญาตบรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 1 ครั้งที่ 1 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันพุธที่ 21 ธันวาคม พ.ศ.2554 เป็นเรื่องด่วนรอการพิจารณาในวาระที่ 1

 

8. รัฐสภาไม่รับหลักการ

          รัฐสภาอาจไม่รับหลักการเนื่องจากไม่เป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ หรือดำเนินการไม่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในรัฐธรรมนูญ แม้ว่าจะได้ดำเนินการถูกต้องแล้ว แต่รัฐสภาก็อาจไม่รับหลักการได้เช่นกัน ดังนี้

          (1) ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่..) พุทธศักราช …. (นายเหวง โตจิราการ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 71,543 คน เป็นผู้เสนอ)

                   การเข้าชื่อเพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญ สามารถกระทำได้ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 255๐ มาตรา 291(1) โดยต้องมีประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนไม่น้อยกว่า 5๐,๐๐๐ คน ร่วมเข้าชื่อ แต่สาระสำคัญของการแก้ไขรัฐธรรมนูญในครั้งนี้ คือ การกำหนดให้ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำชาติ  และให้นำบทบัญญัติในหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย หมวด 4 หน้าที่ของชนชาวไทย  หมวด 5 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ  หมวด 6 รัฐสภา  หมวด 7 คณะรัฐมนตรี หมวด 8 ศาล  หมวด 9 การปกครองส่วนท้องถิ่น หมวด 1๐ การตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ หมวด 11 การตรวจเงินแผ่นดิน  หมวด 12 การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ และบทเฉพาะกาลในบางมาตราของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐ มาใช้บังคับแทน[5] ประธานรัฐสภาอนุญาตบรรจุระเบียบวาระการประชุมร่วมกันของรัฐสภา ครั้งที่ 3 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันอังคารที่ 6 ตุลาคม พ.ศ.2551 และรัฐสภาได้พิจารณาเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2553 และมีมติไม่รับหลักการ มีผลให้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นอันตกไป

          (2) ร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (นางสาววิไลวรรณ  แซ่เตีย กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 14,264 คน เป็นผู้เสนอ)[6] สภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 21 มีนาคม 2556 และมีมติไม่รับหลักการ มีผลให้ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้เป็นอันตกไป

 

9. ค้างการพิจารณาในรัฐสภาหรือเริ่มพิจารณาแล้วแต่ยังดำเนินการไม่แล้วเสร็จ

          ร่างพระราชบัญญัติดังต่อไปนี้ ผ่านขั้นตอนการรับหลักการในสภาผู้แทนราษฎรมาแล้ว บางส่วนอยู่ในขั้นตอนของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ สภาผู้แทนราษฎร บางส่วนรอเข้าสู่วาระที่ 2 สภาผู้แทนราษฎร บางส่วนอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของสุฒิสภา บางส่วนอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาร่วมกันของรัฐสภา ซึ่งมีดังนี้

          (1) ร่างพระราชบัญญัติองค์การอิสระผู้บริโภค พ.ศ. …. (นางสาวสารี  อ๋องสมหวัง กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 11,23๐ คน เป็นผู้เสนอ) อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมาธิการร่วมกัน (ข้อมูล ณ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (2) ร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย พ.ศ. …. (นายภูมิ  มูลศิลป์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,751 คน เป็นผู้เสนอ) และร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย พ.ศ. …. (นายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 12,446 คน เป็นผู้เสนอ) บรรจุระเบียบวาระการประชุมสภำผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 2 ครั้งที่ 25 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) วันพุธที่ 27 มีนาคม 2556 เป็นเรื่องที่ที่ประชุมเห็นชอบให้เลื่อนขึ้นมาพิจารณาก่อน เพื่อรอการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรว่าจะเห็นชอบด้วยกับร่างพระราชบัญญัติที่คณะกรรมาธิการร่วมกันพิจารณาเสร็จแล้วหรือไม่ (ข้อมูล ณ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (3) ร่างพระราชบัญญัติวิชาชีพการสาธารณสุข พ.ศ. …. (นายไพศาล  บางชวด กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 14,812 คน เป็นผู้เสนอ) อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมาธิการร่วมกัน (ข้อมูล ณ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (4) ร่างพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. …. (นายสวรรค์ แสงบัลลังค์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 11,51๐ คน เป็นผู้เสนอ)[7] อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมาธิการวิสามัญผู้แทนราษฎร (ข้อมูล ณ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2556)

          (5) ร่างพระราชบัญญัติกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ พ.ศ. …. (นางสาวเข็มพร วิรุณราพันธ์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 12,๐46 คน เป็นผู้เสนอ) อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมาธิการวิสามัญผู้แทนราษฎร (ข้อมูล ณ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2556)

 

1๐. สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงหรือมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร

          หากอายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงหรือมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร คณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไปไม่ได้ร้องขอภายในหกสิบวันนับแต่วันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกหลังการเลือกตั้งทั่วไป หรือร้องขอแล้วแต่รัฐสภามีมติไม่เห็นเห็นชอบ

          (1) ร่างพระราชบัญญัติล้มละลาย (ฉบับที่..) พ.ศ. …. (เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐)

          (2) ร่างพระราชบัญญัติสภาการเกษตรแห่งชาติ พ.ศ. …. (เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐)

 

11. สิ้นสุดไปเนื่องจากมีการประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญ

          ในต่างประเทศมักไม่มียกเลิกรัฐธรรมนูญ เนื่องจากถือว่าเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ หากล้าสมัยหรือไม่เหมาะสมจะใช้วิธีการแก้ไขแทน ประเด็นนี้เป็นสิ่งที่คาดไม่ถึงของหลายคนทีเดียว แต่พออธิบายด้วยหลักการของทางกฎหมายมหาชนได้ว่าหากสิ่งที่เกิดขึ้นอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญ ถ้ารัฐธรรมนูญถูกยกเลิกไปไป สิ่งนั้นก็จะต้องถูกยกเลิกตามไปด้วย เว้นแต่รัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะได้รับรองสิ่งที่เกิดขึ้นจากรัฐธรรมนูญฉบับก่อนหน้า ในอดีตมีร่างพระราชบัญญัติที่สิ้นสุดไปเนื่องจากมีการประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 254๐ จำนวน 5 ฉบับ ได้แก่

          (1) ร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. ….

          (2) ร่างพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. ….

          (3) ร่างพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดภูเวียง พ.ศ. ….

          (4) ร่างพระราชบัญญัติควบคุมการจดทะเบียนและซื้อขายหลักทรัพย์ของกิจการเครื่องดื่มที่มี

แอลกอฮอล์และบุหรี่ พ.ศ. ….

          (5) ร่างพระราชบัญญัติวิชาชีพการสาธารณสุขชุมชน พ.ศ. ….

 

12. ประกาศใช้บังคับเป็นกฎหมาย

          ร่างพระราชบัญญัติที่เสนอโดยภาคประชาชนซึ่งได้นำมาร่วมพิจารณากับร่างพระราชบัญญัติที่เสนอโดยคณะรัฐมนตรี หรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแล้วได้รับการพิจารณาจนประกาศใช้บังคับเป็นกฎหมาย มีดังนี้

          (1) พระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2545 (เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 254๐)

          (2) พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553 (นายวิทธยา  บริบูรณ์ทรัพย์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 12,6๐2 คน เป็นผู้เสนอ) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ.2553

          (3) พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2553 (นายวิทธยา  บริบูรณ์ทรัพย์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 13,94๐ คน เป็นผู้เสนอ) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ.2553

          (4) พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553 (นายวิทธยา  บริบูรณ์ทรัพย์ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 13,812 คน เป็นผู้เสนอ) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 22 กรกฎาคม พ.ศ.2553

          (5) พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2554 (นายยืนยง  จิรัฏฐิติกาล กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 11,551 คน เป็นผู้เสนอ) ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 9 มิถุนายน พ.ศ.2554

          (6) พระราชบัญญัติวิชาชีพแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 (นายอร่าม อามระดิษ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 1๐,227 คน เป็นผู้เสนอ) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2556

 

 

ข้อเสนอ

 

          ข้อเสนอดังต่อไปนี้ เพื่อเป็นแนวทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ร่างพระราชบัญญัติ ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา หรือเป็นแนวทางในการเพิ่มความตระหนักถึงจุดมุ่งหมายที่กำหนดให้มีการเสนอร่างกฎหมายโดยประชาชน ซึ่งมีดังนี้

          1. ประธานสภาผู้แทนราษฎรต้องแจ้งรายละเอียดว่าร่างพระราชบัญญัติ มีหลักการไม่เป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญอย่างไรบ้าง เนื่องจากประธานสภาผู้แทนราษฎรต้องทำการตรวจสอบร่างพระราชบัญญัติ ซึ่งปัจจุบันเป็นไปตามข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2551 ข้อ 1๐9 ประกอบ 1๐3 กรณีเป็นร่างพระราชบัญญัติที่เสนอโดยประชาชน ต้องมีหลักการเป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ หากไม่ได้มีหลักการตามนี้ ถือว่ามีข้อบกพร่อง ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรแจ้งผู้เสนอทราบภายใน 7 วันนับแต่วันได้รับ ประธานสภาผู้แทนราษฎรควรจะแจ้งรายละเอียดว่าหลักการในส่วนใด หรือรายละเอียดใดที่ไม่เป็นไปตามหมวด 3 หรือหมวด 5 ของรัฐธรรมนูญ

          2. การดำเนินการของเจ้าหน้าที่ ได้รับการแจ้งข่าวความคืบหน้าของร่างพระราชบัญญัติผ่านทางผู้เสนอกฎหมายบ้างแล้วในกรณีที่ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวยังไม่เข้าสู่ระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร และเจ้าหน้าที่ได้อำนวยความสะดวกในเรื่องการประสานงานต่าง ๆ เป็นอย่างดี แต่ควรมีการประชาสัมพันธ์ผ่านเว็บไซต์หรือสื่ออื่นเป็นระยะว่าขณะนี้ร่างพระราชบัญญัติดำเนินการถึงขั้นตอนใดแล้วบ้าง ในส่วนของกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง ควรมีการรับประกันว่าเจ้าหน้าที่จะดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อใด เช่น ขั้นตอนการตรวจสอบรายชื่อ

          3. ขั้นตอนการรวบรวมรายชื่อของประชาชน

                    3.1 การแสดงตน เอกสารที่ใช้ควรใช้เพียงเลขบัตรประชาชนหรือสำเนาบัตรประชาชนเท่านั้น ไม่ต้องใช้สำเนาทะเบียนบ้าน หรือในอนาคตอาจมีรูปแบบการลงทะเบียนโดยใช้ระบบออนไลน์ หรือวิธีการอื่น เพื่ออำนวยความสะดวก เพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชน ตลอดจนการลดค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นเนื่องจากการรวบรวมรายชื่อ  

                    3.2 ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น เช่น การจัดทำเอกสารหรือข้อมูลเพื่อประชาสัมพันธ์ (หากเป็นเรื่องที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมืองแล้วต้องใช้ระยะเวลาในการสร้างความเข้าใจและการมีส่วนร่วมนานมาก) ค่าถ่ายเอกสาร ค่าส่งเอกสาร ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการรวบรวมและตรวจสอบ ค่าใช้จ่ายในการขนส่งมายังรัฐสภา หรือค่าใช้จ่ายอื่น ๆ อาจจำเป็นต้องมีการสนับสนุน หรือการอำนวยความสะดวกตามสมควร

                   3.3 การรองรับผู้พิการซึ่งไม่ใช่ผู้วิกลจริต หรือผู้ไม่สามารถเขียนหนังสือได้ ควรมีความชัดเจนว่าประชาชนที่ลงลายมือชื่อไม่ได้ เช่น เขียนหนังสือไม่ได้ หรือมีปัญหาด้านสายตา หรือมีความพิการ แต่ต้องการเสนอกฎหมายจะต้องทำอย่างไร เช่น การพิมพ์ลายนิ้วมือ จะต้องมีพยานรับรองหรือไม่

                   3.4 แม้จะยื่นรายชื่อต่อประธานรัฐสภาแล้ว หากมีกรณีประชาชนทราบข่าวมีความประสงค์จะยื่นเสนอรายชื่อเพิ่มเติม ควรมีมาตรการให้ยื่นรายชื่อได้เพิ่มเติม ภายในเวลาที่กำหนดได้ แม้ว่ารายชื่อนั้นอาจจะเกิน 1๐,๐๐๐ คนแล้วก็ตาม

                   3.5 การรับรองสำเนาเอกสาร แม้ว่าจะกรอกข้อมูลในแบบเข้าชื่อเสนอกฎหมายอย่างถูกต้องแล้ว ไม่มีความชัดเจนในทางปฏิบัติว่าหากไม่ได้รับรองสำเนาบัตรประชาชน หรือสำเนาทะเบียนบ้านแล้ว ถือว่าเอกสารที่ยื่นไปนั้นยังใช้งานได้หรือไม่

                   3.6 การประชาสัมพันธ์ ควรมีช่องทางในการประชาสัมพันธ์ว่าขณะนี้มีกฎหมายฉบับใดที่ต้องการรวบรวมรายชื่อผู้เสนอกฎหมายอยู่บ้าง และต้องส่งการตอบรับการเข้าร่วมเสนอกฎหมายไปที่ใด

          4. การรับรองของนายกรัฐมนตรี ขั้นตอนนายกรัฐมนตรีลงนามร่างพระราชบัญญัติ กรณีที่เป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ไม่มีหลักประกันว่านายกรัฐมนตรีจะลงนามหรือไม่ หรือจะต้องลงนามรับรองภายในระยะเวลาเท่าใด อีกทั้งการไม่รับรองของนายกรัฐมนตรีนี้ไม่ต้องชี้แจงเหตุผลแต่อย่างใด แม้ว่าหลักการของร่างพระราชบัญญัติหลายฉบับที่เสนอมายังนายกรัฐมนตรีจะเป็นหลักการเดียวกันซึ่งแน่นอนว่ารายละเอียดของแต่ละมาตราต้องแตกต่างกันบ้างอยู่แล้ว นายกรัฐมนตรีอาจเลือกรับรองร่างพระราชบัญญัติบางฉบับได้ เช่น นายกรัฐมนตรีหากนายกรัฐมนตรีเสนอร่างพระราชบัญญัติฉบับคณะรัฐมนตรี รับรองร่างพระราชบัญญัติฉบับสภาผู้แทนราษฎร แต่ไม่รับรองร่างพระราชบัญญัติฉบับประชาชน ก็เข้าสู่กระบวนการพิจารณาในสภาไม่ได้ ควรมีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อไม่ให้ร่างกฎหมายที่เสนอโดยประชาชนไม่ถูกกีดกันในขั้นตอนการรับรองของนายกรัฐมนตรี

          5. ขั้นตอนการรับหลักการร่างพระราชบัญญัติในสภาผู้แทนราษฎร แม้ว่าร่างกฎหมายที่นำเสนอจะถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแล้วก็ตาม เมื่อมาสู่ขั้นตอนการรับหลักการก็อาจไม่รับหลักการได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีการวิเคราะห์เนื้อหาที่อยู่ในร่างกฎหมายนั้นอย่างละเอียด  จึงควรมีมาตรการที่เหมาะสมเพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกฎหมายที่เสนอโดยประชาชนตกไปในชั้นรับหลักการ

          6. ขั้นตอนการพิจารณาในรัฐสภา ร่างกฎหมายที่เสนอโดยภาคประชาชนมักถูกเลื่อนการพิจารณาออกไป หรือพิจารณาบ้างแล้วแต่ไม่ดำเนินการต่อจนแล้วเสร็จ เนื่องจากในการประชุมมีการยินยอมในมีญัตติอื่นเข้าแทรกให้พิจารณาแทนที่ นอกจากนี้ในขั้นตอนของคณะกรรมาธิการร่วมกัน (ระหว่างสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา) ไม่มีสัดส่วนของประชาชนผู้เสนอกฎหมายเข้าร่วมพิจารณาให้ความเห็น (ต้องแก้รัฐธรรมนูญ) ควรจะต้องมีการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนทั่วไปเพื่อนำไปประกอบการพิจารณาในทุกขั้นตอนของการพิจารณาในรัฐสภา

          7. สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงหรือมีการยุบสภาผู้แทนราษฎร หากนายกรัฐมนตรีภายหลังจากที่มีการเลือกตั้งใหม่ ไม่รับรองร่างกฎหมายที่เสนอโดยประชาชน ร่างกฎหมายนั้นก็เป็นอันตกไป ซึ่งหากต้องการเสนอกฎหมายนั้นเข้ามาใหม่จะต้องดำเนินการรวบรวมรายชื่ออีกครั้ง ขั้นต่ำ 1๐,๐๐๐ คน ในกรณีที่เสนอร่างร่างพระราชบัญญัติ ซึ่งต่างจากการเสนอร่างกฎหมายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ใช้จำนวนเพียงแค่ไม่ต่ำกว่า 2๐ คนก็สามารถยื่นใหม่ได้แล้ว ซึ่งมีผลต่อระยะเวลาหรือค่าใช้จ่ายในการจัดการ ควรมีมาตรการที่เหมาะสมไม่ให้ร่างพระราชบัญญัติฉบับประชาชนต้องตกไปเมื่อเกิดกรณียุบสภาผู้แทนราษฎร หรืออายุสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนให้คณะรัฐมนตรีภายหลังการเลือกตั้งต้องมีการรับรองหรือร้องขอก่อน ซึ่งอาจจำเป็นต้องแก้ไขรัฐธรรมนูญในมาตราที่เกี่ยวข้อง เช่น มาตรา 153

          8. ประเด็นอื่น ๆ เช่น การอำนวยความสะดวกในการร่างกฎหมาย หรือการตรวจสอบเนื้อหาของกฎหมายเพื่อให้เป็นไปตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด


[1] ประชาไท. ศาล ปค.ชี้ ร่าง พ.ร.บ.ทำหนังสือสัญญาระหว่างประเทศ ประชาชนไม่มีสิทธิเสนอ. http://prachatai.com/journal/2012/10/43123  (11 ตุลาคม 2555)

[2] กลุ่มศึกษาศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรีภาคประชาชน(FTA Watch). ภาคประชาชนวิตก คำพิพากษาศาลปกครองกลาง ส่งผลให้ประชาชนไม่มีสิทธิเสนอกฎหมาย แม้มีหลักการเกี่ยวกับหมวด 3 สิทธิเสรีภาพ หรือหมวด 5 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ. http://www.ftawatch.org/all/press/30799 (สืบค้นเมื่อ 18 เมษายน 2556)

[3] คณะรณรงค์แก้ไขมาตรา 112. ครก.112 แถลงโต้ประธานสภาฯ ออกคำสั่งไม่ชอบ ชี้ แก้112 เป็นเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชน. http://www.ccaa112.org/web/?p=782 (สืบค้นเมื่อ 18 เมษายน 2556)

[4] ข้อ (5) และ (6). ปธ.รัฐสภา รับยื่นรายชื่อเสนอกฎหมายจัดบริการสาธารณะด้านสาธารณสุขและขอยกเลิกกฎหมาย สปสช.ที่เป็นอุปสรรค. http://www.radioparliament.net/parliament/viewNews.php?nId=354#.UW_XOEoteAk

[5] สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับที่..) พุทธศักราช …. http://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_parcy/ewt_w3c/ewt_news.php?nid=17009&filename=propose_law

[6] สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. บันทึกการออกเสียงลงคะแนนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24 ปีที่ 2 (สมัยสามัญนิติบัญญัติ) ครั้งที่ 24 วันพฤหัสบดีที่ 21 มีนาคม 2556. http://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_parcy/ewt_news.php?nid=21646&filename=mp_vote2

Advertisements
หมวดหมู่:Uncategorized
  1. ยังไม่มีความเห็น
  1. No trackbacks yet.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: